Bu yazımda toplumsal cinsiyet eşitliği farkındalığına sahip çocukların nasıl yetiştirilebileceğinden bahsedeceğim. Toplumsal cinsiyet eşitliği farkındalığına sahip ve hayatın her alanında fırsat ve adalet eşitliğinin sağlanmasına dikkat eden bir toplum için ilk olarak mikro çerçevede aileyi bu konuda güçlendirmek hayati bir öneme sahiptir ve tabii ki en büyük rol ebeveynlere düşmektedir.
Bu hafta Görünürlük Çalışmalarımızda Limnolog Zeynep Ersoy bizlerle! Zeynep’i Twitter üzerinden takip edebilirsiniz. Ayrıca Zeynep’in çalışmalarını bu site üzerinden inceleyebilirsiniz.
Görünürlük Çalışmalarımızda Araştırmacı Ayşe Bilge Gündüz bizlerle! Ayşe Bilge’yi Twitter, Instagram, LinkedIn ve Youtube üzerinden takip edebilirsiniz. Ayrıca Ayşe Bilge’nin blog sayfasını da incelemenizi tavsiye ederiz.
Bu hafta Görünürlük Çalışmalarımızda Java Developer Sevil Toprak bizlerle! Sevil’i Twitter ve LinkedIn üzerinden takip edebilirsiniz.
Geçmişteki ana akım bilim insanları cinsiyetler arası farklara kültürden bağımsız, “biyolojik” bilimsel zemin oluşturdular ama günümüzde bakıldığında toplumsal cinsiyet kavramının bu zemini sarstığını söyleyebiliriz. Çünkü toplumsal cinsiyet çalışmaları gösteriyor ki cinsiyetler arası oluşan bu fark aslında dönemin erk sahibi ile üretiliyor ve şekilleniyor. “Toplumsal cinsiyet, biyolojik cinsiyetin kültürel örüntüsüdür.”* “Kadınsılık” ve “erkeksilik” tanımları üzerinden bireye tahakküm uygulanır. Bu tanımlar çerçevesinde bireyin toplumsal cinsiyeti ile biyolojik cinsiyetinin paralellik gösterilmesini bekler erk sahipleri. Çerçeve içinde kalan bedenler toplumsal cinsiyet pratikleri ile bütünleşir ve çerçeveyi sağlamlaştırır. Örnek vermek gerekirse kız çocuklarının erken yaşta ev işlerine dahil olması, erkek çocuklarının saldırgan içerikli oyunlar oynamalarına teşvik edilmesi… Bu konuda daha ayrıntılı okuma için yazarımız Derya Yiğiter’in Toplumsal Cinsiyet Nedir? yazısına göz atabilirsiniz. Tarihin Cinsiyeti 2003 yılında Fatmagül Berktay tarafından yazılan Metis Yayınlarından çıkan Tarihin Cinsiyeti kitabı, tarih bilimi içindeki güç sahiplerinin kadın kimliğini nasıl tanımladığı, kadın kimliğinin nasıl yazıldığı üzerine bir kitaptır. “Toplumsal cinsiyet” kavramını “belirli bir zamanda belirli bir toplumda cinsler için uygun olduğu varsayılan davranışların kültürel tanımı” olarak yazar kitabında. Kitap boyunca genelden özele doğru yol izlemiştir. Kitabına “Tarih ne içindir?” sorusu ile başlar devamını ise tarih yazımı ile devam ettirir. Tarih alanındaki kadının boşluğuna değiniyor ve bu boşluğun feminist tarihçilik ile nasıl yeniden yazıldığını anlatıyor. Kadınların hak arayışı ve kazanımına dair bir çerçeve sunuyor bize. Erk sahiplerinin kadını dışlayıcı bir politika yürüttüğünü buna karşılık kadınların hak kazanma sürecini bize anlatıyor Fatmagül Berktay. Osmanlı’daki feminizm hareketi, İslamcı kadın kimliği gibi başlıklarla tarih içindeki kadın kimliğinin ayrıntılara giriyor. Bunların yanında Hanna Arendt, Behice Boran ve Suat Derviş gibi önemli kadın figürlere yer açmıştır kitabında. Fatmagül Berktay kitabını 17. yy’da gerçekleşen Salem kasabasındaki 19 kişinin cadı olması nedeniyle asılması üzerinden “cadı” kavramı ile bitirir. Benzer konu için “Bir İktidar Söylemi Olarak Deli Kadın İmgesi” makalesine de bakılabilir. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunu Fatmagül Berktay şu an İstanbul Üniversitesi’nde dersler vermektedir. “Tektanrılı Dinler Karşısında Kadın”, “Dünyayı Bugünde Sevmek”, “Politikanın Çağrısı” kitaplarına sizler de göz atabilirsiniz. Kaynakça *Clarke V., Braun V. “Toplumsal Cinsiyet”. çev. Güney Öztürk. “Eleştirel Psikoloji”. ed. Fox D., Prilleltensky I., Austin S. 306-328. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2017.
Bu hafta görünürlük çalışmalarımızda Yazılım Mühendisi Gizem Cifgüvercin bizlerle! Gizem’i Twitter, LinkedIn ve Youtube üzerinden takip edebilirsiniz. Ayrıca Gizem’in blog sayfasını da incelemenizi tavsiye ederiz!
Bu hafta Görünürlük Çalışmalarımızda Makine Mühendisliği Öğrencisi Özlem Nur Açık bizlerle! Özlem’i Instagram ve LinkedIn üzerinden takip edebilirsiniz.
Günümüzde özellikle STEAM (Bilim, Teknoloji, Mühendislik, Sanat, Matematik) alanlarında kadınlar “erkek işi” olarak adlandırılan meslekleri tercih ederken çeşitli toplumsal kalıp yargılarla karşılaşmaktadır. Erkeklerin daha kolay iş bulduğu bu alanlarda, kadınlar da aynı başarıyı gösterebilecekken ya da göstermişken eşit temsile sahip değillerdir. Eşit temsilin olmadığı erkek egemen mesleklerin yer aldığı bu sektörler böylece kendini beslemekte ve erkek egemen bir alan olmaya devam edebilmektedir. Aslında kadınların bu alanlara katılımlarının arttırılması öncelikle küçük yaşta onlara neyi yapıp yapamayacaklarını söyleyen kalıp yargıların yıkılmasıyla sağlanabilir. Kız çocuklarının hayatını şekillendiren bu yargılar, onların eğitim hayatında ve meslek seçiminde verecekleri kararı etkiler konumdadır. Toplum beklentisinin fen, bilim ve matematik gibi alanlardan ziyade sosyal bilimlere yönelmesi yönünde olan kız çocukları bu konuda bir farkındalığa sahip olmadıkları dönemde yanlış yönlendirilmiş olmaktadırlar. Küçük yaştan itibaren oynayacağı oyundan seçeceği mesleğe kadar toplumsal beklenti doğrultusunda ilerleyen, belli sınırlar içinde kalan ve STEAM alanlarına teşvik edilmeyen kız çocukları bu sınırların dışına çıkmakta zorlanmakta ve çoğunluğu toplum tarafından konumlandırıldıkları alanlara yönelmektedir. Kız çocuklarının STEAM alanlarına yönelememesinin bir nedeni de alanların içerdiği meslek çeşitliliği konusunda bilgilerinin olmamasıdır. Sıklıkla bilim insanı ve mühendis olmakla özdeşleşen bu alanların okullarda tanıtımını yapmak meslek seçimlerinde ve bu alanlara kız çocuklarının katılımında büyük fayda sağlayacaktır. Eğitim hayatında eşit fırsata sahip olmayan kız çocukları ayrıca toplumsal yargılar nedeniyle sınırlı mesleklerle bağdaştırılmaktadır. Bu nedenle eğitim politikalarıyla kız çocuklarının STEAM alanlarıyla bağ kurmalarının teşvik edilmesi ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda farkındalık kazanmalarının sağlanması istediği alana yönelmek isteyen kız çocuklarının önündeki engellerin kalkmasında en önemli etken olacaktır. Verilen eğitimin her noktasında toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasının öneminden bahsedilmesi bütün çocukların toplumsal cinsiyet eşitliği bilincine sahip olarak yetişmesi hususunda da oldukça önemlidir. Bu konuda sadece çocukların değil ebeveynlerin ve öğretmenlerin de bilinçlenmesi, ilerlemek istediği yolu seçerken kız çocuklarının destek görmesini sağlayacaktır. STEAM alanlarında eğitim almış ve bu alanlarda çalışan kadınlar toplumsal cinsiyete dayalı olarak adaletsiz ve eşit olmayan davranış ve uygulamalarla karşılaşmaktadır. Toplumsal cinsiyet kalıplarına dayalı olarak kadınların üzerine konumlandırılmış roller, işe alım süreçlerinde ve çalışma hayatında işveren tarafından bir belirleyici olmaktadır. İş hayatında ise terfi, işten çıkarma ya da ücret konularında da toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılıkla karşılaşmaktadırlar. Bu alanlarda kadın istihdamının az olmasının nedeni yeterli eğitimi almış kadınların eksikliği değil, maruz kaldıkları eşitsizliklerdir. KAYNAKÇA Türkiye’de STEM Alanındaki Toplumsal Cinsiyet Eşitsizlikleri Araştırma ve İzleme Raporu https://etkiniz.eu/wp-content/uploads/2020/09/stem.pdf
Bu hafta Görünürlük Çalışmalarımızda Bilgisayar Mühendisliği Öğrencisi Elif Çelik bizlerle! Elif’i Instagram, Twitter ve LinkedIn üzerinden takip edebilirsiniz. Ayrıca Elif’in blog sayfasını da mutlaka inceleyin deriz!
“Toplumsal cinsiyet nedir?” diyerek bu alandaki yazı dizimize başlıyoruz. Toplumsal cinsiyet kavramı son zamanlarda oldukça önem kazanmıştır. Farkındalığın arttırılması ve görünürlük kazanması bu alanda yapılan çalışmalar sayesindedir. Sivil toplum kuruluşlarından, kamu kurumlarına kadar her alanda toplumsal cinsiyet konusunda çalışmalar yürütülmektedir. Bu vesileyle biz de, bu konunun neden ön plana çıktığını anlatmaya ve konunun önemini vurgulamaya çalışacağız.
